İstanbul Maltepe’de kolonlarından deniz kabukları fışkıran ve üzerine kaçak katlar bindirilen 39 yıllık bina, hiçbir sarsıntı olmadan sabah uykusunda yerle bir oldu; 25 saat süren arama kurtarma çalışmalarının ardından kahreden tablo netleşti: 5 yaşındaki Gülce, üniversite çağındaki iki kardeş ve iki komşuları tonlarca molozun altında can verdi. Zemin kattaki dükkan sahibinin aylar önce duvardaki yarıkları videoya çekip komşularıyla “Bina üstümüze çökecek” diyerek şakalaştığı ortaya çıkarken, göz göre göre gelen facia 5 kişiye mezar oldu.
ENKAZDAN ÇIKAN ACI LİSTE: 5 YAŞINDAKİ GÜLCE VE GENÇ FİDANLAR VEDA ETTİ
Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta sabaha karşı yaşanan çökmenin ardından gün boyu süren umutlu bekleyiş, Adli Tıp Kurumu morgundan gelen haberlerle yerini tarifsiz bir acıya bıraktı. Ekiplerin iğneyle kuyu kazar gibi tüneller açarak ulaştığı son cansız bedenle birlikte can kaybı 5’e yükseldi.
Hayatını kaybedenlerin kimlikleri açıklandığında felaketin boyutu yürekleri dağladı:
Gülce Dora Turhan (5): Hayatının henüz başında, 2021 doğumlu minik Gülce molozların arasından sağ çıkarılamadı.
Ahmet Muhammed İnan (22): 2004 doğumlu genç Ahmet’in cansız bedenine ulaşıldı.
Zeynep İnan (20): 2006 doğumlu Zeynep, ağabeyi Ahmet ile birlikte aynı enkazda yaşamını yitirdi.
Mesut Bilece (40): 1986 doğumlu mahalle sakini kurtarılamadı.
Hüseyin Özkurt (66): 1960 doğumlu bina sakini göçük altında can verdi.
Enkaz altından 1’i olay yerinde, 1’i ise kaldırıldığı hastanede olmak üzere toplam 5 kişinin cansız bedeni çıkarılırken, aralarında 3 çocuğun da bulunduğu 10 yaralı hastanelere sevk edildi. Tedavi altındaki yaralılardan birinin durumunun ciddiyetini koruduğu açıklandı.
“BİNA ÜSTÜMÜZE ÇÖKECEK DİYE GIRGIR ŞAMATA YAPTIK”
Faciayı sıradan bir kaza olmaktan çıkarıp devasa bir ihmaller zincirine dönüştüren detaylar ise gün yüzüne çıkan kayıtlarda saklıydı. Binanın en alt katındaki kumaşçı Fatma Kaya’nın, çökmeden aylar önce dükkandaki devasa çatlakları cep telefonuyla kaydedip bina yönetimine attığı görüntüler ortaya çıktı.
Kaya’nın videoda üst kattaki komşusuna, “Elif, korkutmak istemem ama bizde böyle çatlaklar oluşmaya başladı. Gün geçtikçe de büyüyor. Burası baya açılmış. Bu çatlaklar yoktu. Sizin evlerde çatlak var mı, ev üzerimize mi basıyor ne oluyor?” dediği duyuldu.
Olay sonrası konuşan Kaya, yaşanan aymazlığı ve çaresizliği şu sözlerle anlattı:
“Orada bir kolon kesme durumu asla yok. Benden önce orası yıllardır baklava imalat yeriydi. Yaklaşık 3 tonluk dev bir fırındı. Biz sadece o fırını çıkartıp boya badana yaptırdık. Kolon kesmedik, benim makinem yok, alana ihtiyacım yok. Parça kumaş satıyorum. Evet, bir video çektim yönetime atmak için; ‘Bizim dükkanda çatlaklar başladı, sizin evlerde de var mı?’ diye. Onlar ‘Bir bakalım’ dediler. Ondan sonra zaten gırgır şamata yaptık; ‘Allah korusun üstümüze çökecek bu bina falan’ dedik. Çünkü samimiydik. Nisan’dan sonra çatlaklar çok fazla büyümeye başladı. Kentsel dönüşüm için müteahhitle görüşülüyordu ama belediyeye haber verildi mi bilmiyorum.”
“DEPREM OLUYOR SANDIK, KAPILAR SIKIŞTI”
Perşembe sabahı saat 05.40 sıralarında 7 katlı binanın altındaki 3 kat bir anda un ufak oldu; üst katlar adeta boşluğa asılı kaldı.
Binanın 5’inci katında tek başınayken felakete yakalanan ve itfaiyenin mobil merdiveniyle pencereden kurtarılan Tolga Gürpınar, dehşet anlarını şöyle aktardı:
“Her şey sabah 6 civarında büyük bir gürültüyle oldu bitti. İlk başta deprem oluyor zannettik. Merdivenleri kullanamadık çünkü sarsıntının ve baskının etkisiyle kapılar sıkışıp kapandı, kilitli kaldık. İtfaiyenin uzattığı sepetle camdan çıkabildik. Bina zaten çatlaktı… Kurtulan bazı komşularımız çökmeden hemen önce ufak tefek çatır çutur sesler duyduklarını söylüyor. Ben duysaydım eve adım atmazdım. Aslında bütün komşular toplanıp ‘Yarısı Bizden’ kampanyasıyla kentsel dönüşüme niyetlenmiştik, müteahhitlerle görüştük ama iş öylece ortada kaldı, kontrata bağlayamadık.”
MOLOZDAN DENİZ KABUKLARI ÇIKTI
1987 yılında ruhsat alan yapının röntgeni çekildikçe skandallar peş peşe patladı. İlk etapta 2 katının kaçak olduğu öne sürülen binanın aslında 1990 yılında tam 4 kaçak kat eklenerek yükseltildiği belirlendi.
Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, “Statik betonarme hesapları bu ilave katlara göre yapılmadığı için zaten devasa bir risk vardı. Taşıyıcı kapasite tükenmiş ve bina alttaki katların üzerine oturmuş” derken; kontrollü yıkım sırasında kameraya yansıyan molozlarda deniz kabukları bulundu. Yıllarca deniz kumuyla ayakta durmaya çalışan, bodrumunda yangın çıkan ve taşıyıcı kolonları yorulan yapının mimarı Hasan B. ile şantiye şefi Mevlüt O. savcılık talimatıyla gözaltına alındı. Olayla ilgili 1 Başsavcı Vekili ve 2 Cumhuriyet Savcısı ile 2 Mülkiye Müfettişi görevlendirildi.
SOKAK BOŞALTILDI
Yan yatan ve sismik dinleme sırasında yeni çatırtıların gelmesiyle kurtarma ekiplerinin dahi geri çekilmek zorunda kaldığı binanın çevresinde can pazarı bitti ancak korku bitmedi. Tehlike saçan binanın hemen yanındaki 12, 25 ve 27 numaralı binalar mühürlendi; sokaktaki 55 yurttaş tahliye edilerek otellere yerleştirildi. Mühürlenen dükkanlardaki kedi ve balıklar da ekiplerce tahliye edildi.
İstanbul Valisi Davut Gül, 774 personel, 2 dron ve 10 arama köpeğiyle yürütülen operasyonun tamamlandığını ve enkaz kaldırma çalışmalarına geçildiğini bildirdi.
Ancak Maltepe’deki facia, buzdağının sadece görünen yüzü. İBB verilerine göre megakentte hiçbir sarsıntı olmasa dahi kendi ağırlığını taşıyamayıp aniden çökme tehlikesi bulunan 1238 adet tescilli “tabut bina” bulunuyor. 6 Şubat depremlerinin hemen ardından günde binleri bulan bina tarama başvurularının bugün günde 500 seviyesine kadar gerilediğini belirten uzmanlar; Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler başta olmak üzere 1999 öncesi yapılmış 18 bin 800 binanın yüksek risk taşıdığı uyarısını yineliyor. Maltepe’deki 5 can, bürokratik ihmaller ve ertelenen kentsel dönüşüm sözleşmelerinin son kurbanı oldu.
